Kracht, kwetsbaarheid en schoonheid komen samen in het prachtige oeuvre van kunstenaar Sam Drukker (1957). De beroemde Nederlandse schilder en tekenaar heeft zijn hele leven mensen geportretteerd. In zijn werk verschijnt de mens vrijwel altijd naakt, zonder context, zonder franje. Expressief, met brede streken, creëert Drukker indringende portretten. Gestaltes verschijnen, huidlandschappen onthullen zich. Schoonheid en verval zijn voor hem geen tegenpolen maar bondgenoten. In deze tentoonstelling is een selectie te zien van de mooiste werken die Sam Drukker maakte van de ouder wordende mens.
Nu te zien in MORE Ruurlo t/m 7 februari 2027
TIP: Ontdek de tentoonstelling met onze audiotour op jouw mobiele telefoon. In de tour vertelt Sam Drukker zelf over zijn werk en inspiratie. Neem voor de beste luisterervaring je eigen oortjes of koptelefoon mee.
Één moment vastleggen
“Hoe iemand zijn huid draagt, is vele malen interessanter dan hoe iemand een prachtige jurk draagt,” zei Sam Drukker recent. De mens portretteert hij ontdaan van alles wat hem of haar verhult. Dat doet Drukker het liefst met zo min mogelijk middelen. Hij dwingt zichzelf in één keer de juiste lijnen te pakken, de juiste penseelstreek neer te zetten. Eén moment vastleggen, een moment van vitaliteit. De rest doet er niet toe. Er is vaak ook geen verf meer zichtbaar buiten de figuur die ons tegemoet komt. En hij heeft het lef om dan van het doek af te blijven.
Over (zelf)portretten bestaat een misverstand, denkt Drukker. Het gaat hem niet om psychologiseren. Taal misleidt onze ogen. Je moet kijken. “Ik wil eigenlijk niets weten en niets snappen. Daarna zie je het pas. Wat zit er achter de huid?”. De complexiteit, de wonderlijke tegenstrijdigheden van de mens, wil hij laten zien met verf. In gelaagdheid. Daarbij is schilderen voor hem makkelijker dan zich in woorden uit te drukken. “Met verf hoef je niet te formuleren. Alles kan tegelijk. Ik heb kleur, vorm, beweging…ik heb geen tube ‘introvert’.”
Wat hem ook drijft, is de fascinatie voor verval. Een perfect geproportioneerd lichaam vindt hij saai; juist waar het afwijkt, waar imperfecties zichtbaar worden, begint voor Drukker de schoonheid. Leeftijd speelt daarin een sleutelrol. Schoonheid en verval zijn voor hem geen tegenpolen maar bondgenoten: het ene steekt scherper af náást het andere, maar het mooie zit volgens de schilder ook al in het verval zelf.
Sporen van leven
Hij werkt dan ook graag op materiaal dat al een geschiedenis heeft. Zo gebruikt hij naast schildercanvas, speciale ondergronden zoals afgedankte houten plankjes, stoelrugleuningen, zeildoek of zonweringstextiel. Dingen die hij op straat vindt, in containers of bij een haven. “Ik schilder op ondergronden die al een leven achter de rug hebben, waar de sporen zichtbaar zijn. Dat leven, die sporen, dat verhaal, respecteer ik en voeg er mijn deel aan toe.”
In de zalen van Kasteel Ruurlo stelde Drukker, samen met twee bevriende vormgevers, een selectie samen uit zijn werk. Hij maakte bovendien nieuwe werken die een dialoog aangaan met de vaste collectie — in het bijzonder met het monumentale portret dat Carel Willink schilderde van zijn jonge vrouw Mathilde, stralend in een creatie van modeontwerper Fong-Leng. Tegenover die statige verschijning plaatst Drukker zijn blote, oudere figuren. Het contrast is groot en bewust: waar Willinks model zich tooit en verhult, legt Drukker in zijn werk de huid van zijn modellen bloot in al haar kleuren en tonen, zodat die gaat leven en ademen.
40 jaar vriendschap
Prominent in de tentoonstelling is de serie groepsportretten van vier vrouwen — drie decennia in de maak. Vier vriendinnen, al meer dan veertig jaar in zijn leven, stonden in de jaren negentig individueel model voor hem, daarna samen in 1999 en opnieuw in 2025. Schrijver Willem Jan Otten zag in het vroege groepsportret een schilderij over vruchtbaarheid. Drukker zelf dacht aan iets anders: de boog tussen jeugd en het moment waarop het craquelé ontstaat, wanneer een nieuwe, door de tijd gedragen schoonheid zijn intrede doet. Dat kan confronterend zijn. Ook voor hemzelf. “Ineens zit je jonge geest in dat oude lichaam.”
De dood laat zich niet wegdenken uit Drukkers oeuvre. De schedel — van oudsher symbool voor memento mori — keert regelmatig terug, onder meer in een indrukwekkend Zelfportret met schedel uit 2026. Drukker weet dat zijn eigen tijd begint te dringen, en hij verzwijgt dat niet.
Drukker is vooral bekend als schilder van grote doeken. Naast schilderijen, zijn veel van zijn tekeningen opgenomen in de tentoonstelling. Om ook de andere kant van zijn kunstenaarschap te laten zien. Als tekenaar voelt Drukker zich in sommige opzichten zekerder dan als schilder. Hij werkt met kroontjespen, Oost-Indische inkt en een kwastje water — een onverbiddelijk medium waarin niets te verbergen valt. “Tekeningen hebben voor mij evenveel of misschien zelfs wel meer artistieke waarde, want ze laten de ziel van de kunstenaar zien.”
De betekenis van rijping
De tentoonstelling De ouder wordende mens is geen elegische blik achterom, maar een onderzoek naar wat rijping werkelijk betekent — in een leven, op een huid, en op doek. Bij de tentoonstelling verschijnt een prachtig geïllustreerd kunstboek. In de publicatie wordt Sam Drukker geïnterviewd wordt door Maite van Dijk en is een column van Yvonne Kroonenberg opgenomen. Dit boek wordt uitgegeven door Waanders en is vanaf begin juli te koop in onze museumwinkel en webshop.
Verdiepende informatie bij de tentoonstelling is gecureerd in een mediatour waarin Sam Drukker te beluisteren is over de kunstwerken in zijn tentoonstelling. Op zaal in de tentoonstelling is een mini-documentaire over Sam Drukker te zien, gemaakt door zijn dochter Lena Drukker. Duur: 8 minuten.
Sam Drukker
Sam Drukker (Goes, 1957) is een van de meest succesvolle Nederlandse tekenaars en portretschilders. Hij is geboren in Zeeland, groeide op in Drenthe en deed zijn opleiding aan de Groningse Academie Minerva. Tegen de tijdgeest in, koos hij voor figuratie en kreeg les van onder anderen kunstenaar Matthijs Röling. Na zijn studie woonde en werkte hij in Parijs en lange tijd in Barcelona, voordat hij neerstreek in Amsterdam. Naast zijn praktijk doceert hij aan verschillende kunstopleidingen. In 2011 werd Drukker verkozen tot Kunstenaar van het Jaar.
